De UvA heeft ‘Meesters In’ de opdracht gegeven om proefmodellen te maken van twee gevelbeelden. Deze beelden bij REC L en REC G zijn gemaakt door Hildo Krop, die in het verleden stadsbeeldhouwer van Amsterdam was.

Vervolg

Nu de proef geslaagd is, werkt de UvA toe naar het herstel van alle 58 gevelbeelden. De verwachting is dat de beelden deze zomer hersteld kunnen worden. De reconstructies vinden zoveel mogelijk op locatie plaats, zodat de beelden in hun architectonische context blijven staan.

Noodzaak proefmodellen

Omdat het om monumentale kunstwerken gaat, was een omgevingsvergunning van Monumenten & Archeologie van de Gemeente Amsterdam nodig. Hiervoor heeft de restaurateur proefmodellen gemaakt die belangrijk zijn geweest in de beoordeling voor de vergunning. 
In de proef zijn twee typen schade aangepakt: 

• Eén zwaar beschadigd beeld, waarvan de bovenzijde grotendeels verdwenen was. 
• Eén beeld met kleinere schades, zoals afgesprongen stukjes steen. 

Zo konden we in één keer zowel een grote reconstructie als fijn herstelwerk laten beoordelen.

Resultaten proefmodellen

• Vorm: De herstelde delen sluiten mooi aan op het bestaande beeldhouwwerk; de karakteristieke vormen blijven behouden. 
• Kleur en textuur: De kleur en textuur van de herstellingen passen bij de originele steen, waardoor het geheel rustig en vanzelfsprekend oogt. 
• Aandachtspunten: Een klein aandachtspunt, dat we bij de rest van de serie meenemen, zijn de karakteristieke naden van het originele model. Bij de afwerking moeten die naden zichtbaar blijven, omdat ze bij de eigenheid van het beeld horen. 
• Op één van de gescande beelden is nog een lichte witte waas te zien; dat is een tijdelijk residu van het scanproces en verdwijnt vanzelf.

Welke technieken heeft de restaurateur toegepast?

De gekozen firma, 'Meesters In', laat zien hoe ver restauratietechniek inmiddels is. De oude beelden worden hersteld met behulp van nieuwe, digitale middelen én goed vakmanschap.

3D-scans & contramallen 
De bestaande beelden zijn tot in detail in 3D gescand. Daarmee leg je de vorm, schades en textuur precies vast. 
Op basis van die scan is een mal geprint. Met deze contramal kan de oorspronkelijke vorm van de zwaar beschadigde delen heel nauwkeurig worden teruggebracht – alsof je met een digitale kopie het verleden weer tot leven wekt.

Terughoudend reinigen 
De beelden zijn voorzichtig schoongemaakt: alleen opliggend vuil en algen zijn verwijderd. Zo blijven de oorspronkelijke kleur en textuur van de steen behouden en blijft het beeld voelbaar oud, maar wel goed leesbaar. 

Herstel met mortel (mengsel om stenen te hechten)

• De contramal wordt gebruikt om de hoofvorm weer op te bouwen. 
• Na uitharding worden ontbrekende details met de hand gemodelleerd op basis van het 3D-model. 
• De mortel wordt ter plekke op kleur gebracht met minerale kleurstoffen, passend bij de omliggende steen. 
• Waar nodig wordt het oppervlak bijgekleurd (gepatineerd) met minerale pigmenten, zodat de overgang tussen oud en nieuw zo natuurlijk mogelijk oogt. In restauratie of kunst betekent “gepatineerd” dat iets een ouder, doorleefd uiterlijk heeft gekregen, soms natuurlijk, soms bewust aangebracht.