'Je moet het gebouw leren kennen'

22 december 2014

Archiefonderzoek is heel belangrijk als je een monument gaat renoveren. Aan het woord is Kees Doornenbal van Rappange en Partners, architect van de renovatie van het toekomstige pand van Kunst- en Cultuurwetenschappen.

Een renovatie begint volgens Doornenbal altijd eerst met 'het gebouw leren kennen', onder meer door archiefonderzoek. 'Verder is het mijn vak om binnen het programma van eisen van de opdrachtgever en de regels van Monumentenzorg en de welstandscommissie te blijven. Het is de kunst om een balans te vinden, met respect voor zowel het gebouw als het programma.'

X

Oude tekening van het pand aan het Turfdraagsterpad

Over dwars

'Dit gebouw is in 1877 in gebruik genomen als chirurgische kliniek. Voor, zoals dat zo mooi omschreven staat, zestig Vrouwen Zieken. In het midden van het gebouw - aan de Grimburgwal, de waterzijde - was een brede ingang. Omdat de zieken in bedden 'over dwars' naar boven gebracht werden, was de trap meer dan twee meter breed. De gevel bestond uit een reeks aaneengesloten ramen. Deze trap, gevel en de ingang aan de Grimburgwal wilde de UvA in oude staat herstellen.’ 

X

Tekening van het pand uit 1874, Grimburgwalzijde

Uit archiefstukken bleek dat er in 1916 een aanpassing van het gebouw heeft plaatsgevonden. 'Om te kunnen voldoen aan de nieuwe eisen. Zo was er meer behoefte aan opslagruimte. Architect De Greef paste de binnenkant van de kliniek aan en architect Godefroy ontwierp een nieuwe gevel met verspringende ramen. De ingang en het trappenhuis verhuisden naar de achterkant  - Turfdraagsterpad- en het trappenhuis werd versmald.'

Herstelde structuur

Vooral de oorspronkelijke lange gang zonder deuren die het gebouw opdeelde in een voor - en achterkant was bijzonder aan het gebouw. Aan de voorkant, de waterzijde, zat de polikliniek. Het achterste deel hoorde bij het Binnengasthuis, hier bevonden zich vanaf 1916 de magazijnen en kamers. Aan de koppen van het gebouw waren de ziekenzalen, in het midden een operatiekamer en het smalle trappenhuis. Doornenbal: 'Ik heb juist die structuur van het gebouw hersteld, met behoud van de gang en het trappenhuis.'

Groeiproces

'Bij de renovatie van oude gebouwen moet je rekening houden met het zogenaamde groeiproces van een gebouw. Zo horen de aanpassingen uit 1916 bij dit gebouw. De oorspronkelijke gevel met ingang uit 1877 terugplaatsen, is erg kostbaar. Bovendien krijg je daar nooit een vergunning voor omdat we de groei van het gebouw dan niet meenemen. Daarom blijft de gevel zoals we die kennen. Wel voldoen zonwering en warmte-isolatie aan de huidige eisen. Ook het voegwerk en het inboetwerk (herstel van metselwerk) wordt aangepakt.' De renovatie van de gevel is, aldus Doornenbal, een sobere. 

Hart van het gebouw

'Mijn belangrijkste opgave, samen met het ontwerpteam, was om van de smalle trap het hart van het gebouw te maken, open en ruim. Dat is door een aantal ingrepen gelukt. Verder hebben we een entree ontworpen die als vanzelf naar een grote ontmoetingsruimte leidt. Van daaruit kun je weer naar de collegezalen, kopieerruimten enzovoorts. Alle vergunningen zijn geregeld en inmiddels begeleidt een inrichtingsteam de uitvoering. Als ontwerpteam zijn wij daar niet meer bij betrokken. Dat vind ik wel jammer, maar dat is uiteraard aan de opdrachtgever.’

X

Historisch beeldmateriaal van het pand

Rappange is gespecialiseerd in de restauratie en renovatie van monumenten. Zo deed het bureau onder meer de restauratie van het Tuschinski theater, het ledenlokaal van Artis en de Portugese synagoge. 

Gepubliceerd door  HuisvestingsOntwikkeling